اینکوترمز چیست و چه مسئله‌ای را حل می‌کند؟
اینکوترمز مجموعه‌ای از قواعد اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) برای روشن‌کردن محل تحویل، تقسیم هزینه‌ها، مسئولیت تشریفات و نقطه انتقال ریسک میان فروشنده و خریدار است. در قرارداد باید قاعده، محل یا بندر دقیق و نسخه آن روشن نوشته شود؛ برای نمونه «FCA [نام محل دقیق] Incoterms® 2020». خود اینکوترمز قیمت کالا، روش پرداخت، مالکیت کالا، جریمه تأخیر یا کیفیت کالا را تعیین نمی‌کند؛ این موارد باید جداگانه در قرارداد، پروفرما و توافق حمل ثبت شوند.
دو گروه اصلی قواعد اینکوترمز ۲۰۲۰
هفت قاعده EXW، FCA، CPT، CIP، DAP، DPU و DDP برای هر روش حمل یا حمل چندوجهی‌اند. چهار قاعده FAS، FOB، CFR و CIF مخصوص حمل دریایی و آبراه داخلی‌اند. برای بار کانتینری که به ترمینال یا نخستین متصدی حمل تحویل می‌شود، انتخاب FOB صرفاً به‌دلیل دریایی بودن مسیر همیشه درست نیست؛ باید محل واقعی تحویل و قرارداد حمل بررسی شود.
پیش از انتخاب قاعده، این پنج پرسش را پاسخ دهید
- کالا دقیقاً کجا تحویل می‌شود: انبار فروشنده، ترمینال، بندر، فرودگاه یا مقصد؟
- چه کسی قرارداد حمل اصلی و بیمه را می‌بندد و هزینه آن را می‌پردازد؟
- ریسک آسیب یا فقدان کالا از کدام نقطه به طرف دیگر منتقل می‌شود؟
- تشریفات صادرات و واردات و مجوزهای لازم با کدام طرف است؟
- آیا توان عملیاتی و حقوقی انجام تعهدات انتخاب‌شده را در کشور مبدأ و مقصد دارید؟
تفاوت‌های کاربردی که معمولاً هزینه‌ساز می‌شوند
EXW تعهد فروشنده را در محل خود او محدود می‌کند و برای معامله بین‌المللی، به‌خصوص وقتی خریدار در انجام تشریفات صادراتی مبدأ توان کافی ندارد، باید با احتیاط انتخاب شود. در FCA فروشنده کالا را در محل توافق‌شده به متصدی حمل تحویل می‌دهد. در CPT/CIP فروشنده هزینه حمل تا مقصد نام‌برده را می‌پردازد، اما انتقال ریسک می‌تواند زودتر، هنگام تحویل به نخستین متصدی حمل، رخ دهد. در DAP/DPU/DDP محل مقصد باید تا حد ممکن دقیق باشد؛ DPU تنها قاعده‌ای است که فروشنده در آن مسئول تخلیه در محل توافق‌شده است. DDP نیز به‌معنای پذیرش مسئولیت‌های وارداتی از سوی فروشنده است و بدون بررسی توان انجام این تشریفات نباید صرفاً برای ساده‌کردن مذاکره پیشنهاد شود.
بیمه، حمل و ترخیص را با هم اشتباه نگیرید
در Incoterms® 2020، تعهد مشخص بیمه فقط در CIP و CIF پیش‌بینی شده است و سطح پوشش، استثناها و ذی‌نفع بیمه باید در قرارداد و بیمه‌نامه بررسی شوند. پرداخت کرایه حمل نیز لزوماً به این معنا نیست که ریسک تا مقصد با پرداخت‌کننده کرایه است. پیش از پرداخت، نسخه نهایی پروفرما، محل تحویل، نوع بار، بیمه و مدارک موردنیاز را با فروشنده و شرکت حمل یکسان‌سازی کنید.
چک‌لیست ثبت در قرارداد یا پروفرما
- نام سه‌حرفی قاعده + محل/بندر/نقطه تحویل دقیق + عبارت Incoterms® 2020
- نوع بسته‌بندی، زمان آماده‌بودن بار و مشخصات کانتینر یا بار
- هزینه‌هایی که خارج از قاعده توافق شده‌اند، مانند بازرسی، انبارداری یا دموراژ
- مسئول صدور و تأیید هر سند و مهلت ارسال آن
- برنامه بیمه و روش رسیدگی به خسارت
برای مرور سریع تفاوت قواعد از راهنمای اینکوترمز استفاده کنید. اگر می‌خواهید اثر انتخاب قاعده بر مسیر، نوع حمل و هزینه‌های قابل پیش‌بینی را بررسی کنید، درخواست نرخ حمل را با مبدأ، مقصد و کالای واقعی خود ثبت کنید.
منبع بازبینی: راهنمای رسمی Incoterms® 2020 اتاق بازرگانی بین‌المللی. این مطلب جایگزین بررسی قرارداد، مقررات گمرکی یا مشاوره حقوقی نیست.